Blog

Fëmijëria e hershme: Si mund të ndikojë përkushtimi i prindërve në suksesin e fëmijëve?

23 Sep, 2024

Fëmijëria e hershme është një kohë vendimtare për mësimet themelore dhe rritjen e shpejtë të
trurit. Zhvillimi kognitiv, emocional dhe social i një fëmije formësohet nga përvojat që ai ka
gjatë gjithë kësaj periudhe, duke e vendosur atë për sukses në të ardhmen. Është e pamundur të
ekzagjerohet rëndësia e prindërve gjatë kësaj periudhe. Sipas hulumtimeve, performanca
akademike e një fëmije, sjellja sociale dhe mirëqenia e përgjithshme ndikohen shumë nga
përkushtimi dhe përfshirja e prindërve të tyre gjatë moshës së hershme.

Vlera e viteve të formimit

Truri zhvillohet më së shumti gjatë viteve të para të jetës së fëmijës. 90% e trurit të një fëmije
zhvillohet deri në moshën pesë vjeçare, sipas Qendrës për Fëmijët në Zhvillim të Universitetit të
Harvardit. Gjatë kësaj kohe, formohen lidhje neuronale që janë thelbësore për të mësuarit dhe
rritjen në të ardhmen. Këto përvoja ndikojnë në mënyrën se si të vegjlit do ta përshkojnë botën,
njësoj si blloqet e ndërtimit.
Prindërit janë jashtëzakonisht të rëndësishëm gjatë kësaj kohe. Ndjenjat e forta të sigurisë dhe
lidhjes nxiten nga bisedat e tyre, leximi, loja dhe ndërveprimet e preferuara me fëmijët e tyre.
Kjo shtron bazën për aftësinë e një fëmije për të mësuar dhe elasticitetin emocional. Një i ri që
përjeton dashuri dhe mbështetje ka më shumë gjasa të jetë i sigurt në eksplorimin e botës, të bëjë
pyetje dhe të përfshihet në mundësitë e të mësuarit.

Arritjet Akademike dhe Përfshirja e Prindërve

Prindërit që marrin pjesë në mënyrë aktive në edukimin e hershëm të fëmijëve të tyre janë
faktorët më të rëndësishëm në sigurimin e suksesit afatgjatë të pasardhësve të tyre. Hulumtimet
kanë treguar në mënyrë të përsëritur se fëmijët, prindërit e të cilëve marrin pjesë në edukimin e
tyre të hershëm, qoftë në shtëpi apo në mjediset parashkollore, zakonisht arrijnë rezultate më të
mira gjatë shkollimit të tyre.
Sipas një studimi në revistën Developmental Psychology, fëmijët me prindër që ishin të përfshirë
në mënyrë aktive në edukimin e tyre performuan më mirë në testet e standardizuara dhe kishin
pikë më të larta pranimi në kolegj. Këta prindër nxisin një atmosferë të orientuar drejt mësimit, u
lexojnë shpesh fëmijëve të tyre me zë të lartë dhe marrin pjesë në aktivitete edukative. Argëtimet
e thjeshta si shkuarja në bibliotekë, inkurajimi i tregimit të një ngjarjeje ose luajtja e lojërave me
numërim zhvillojnë aftësi të të menduarit kritik dhe dashurinë për të mësuar që në moshë të re.
Për më tepër, përfshirja e prindërve shkon përtej aktiviteteve edukative. Vendosja e rutinave dhe
krijimi i një ambienti të strukturuar në shtëpi është po aq i rëndësishëm. Oraret e
parashikueshme, të tilla si oraret e vazhdueshme të gjumit dhe rutinat e vakteve (të ushqyerit), i
ndihmojnë fëmijët të zhvillojnë vetëdisiplinën dhe rregullimin emocional, të cilat janë thelbësore
për suksesin akademik dhe jetësor.

Zhvillimi Social dhe Mbështetja Emocionale

Angazhimi prindëror është vendimtar për zhvillimin e aftësive emocionale dhe sociale, përveç
rritjes kognitive. Një lidhje e sigurt midis prindit dhe fëmijës formohet herët dhe kjo përmirëson
aftësitë sociale dhe kontrollin emocional. Empatia, bashkëpunimi dhe aftësitë për zgjidhjen e
konflikteve kanë më shumë gjasa të shfaqen te fëmijët e rritur në një mjedis mbështetës
emocionalisht.
Sipas teorisë së lidhjes së John Boëlby, një lidhje e qëndrueshme është e nevojshme për rritjen e
duhur emocionale të një personi. Të rinjtë që marrin mbështetje të vazhdueshme emocionale janë
më të aftë të menaxhojnë stresin dhe të zhvillojnë lidhje pozitive si të rritur.
Për më tepër, prindërit me inteligjencë emocionale i udhëheqin fëmijët e tyre përmes menaxhimit
të emocioneve dhe veprimeve të tyre. Për shembull, të ndihmosh fëmijët e vegjël të zgjidhin
problemet ose t’u mësosh mënyra pozitive për t’i shprehur emocionet e tyre i inkurajon ata ta
zhvillojnë inteligjencën emocionale – një parashikues kryesor i suksesit të ardhshëm, si në
aspektin personal ashtu dhe të profesional.

Përfitimet e investimit të hershëm prindëror gjatë tërë jetës

Angazhimi i hershëm i prindërve ka shumë përparësi që shkojnë përtej fëmijëve. Prindërit që
janë të përfshirë dhe mbështetës gjatë edukimit të fëmijës së tyre kanë më shumë gjasa të rritin
njerëz të suksesshëm dhe të lumtur. Heckman dhe bashkëpunëtorët nga Universiteti i Çikagos
kryen një studim të plotë që zbuloi ndikime afatgjata në rezultatet sociale, performancën
ekonomike dhe shëndetin e një individi nga ndërhyrjet e hershme të fëmijërisë, veçanërisht ato
që theksojnë pjesëmarrjen e prindërve.
Përfshirja e hershme e prindërve shtron bazat për sportivitetin, inkurajimin dhe ndjenjën e
vetëvlerësimit të fëmijës. Ata mund t’i kapërcejnë pengesat, të ndjekin objektivat e tyre arsimore
dhe profesionale dhe të krijojnë marrëdhënie të qëndrueshme falë këtyre atributeve.

Si mund të kontribuohet suksesi i hershëm nga prindërit

Mjediset e fëmijërisë së hershme mund të ndikohen pozitivisht nga prindërit në disa mënyra:
1. Krijimi i një mjedisi të sigurt dhe të dashur – fëmija ka nevojë për dashuri, mbështetje dhe
mbrojtje të vazhdueshme për tu ndjerë i sigurt dhe konfident.
2. Pjesëmarrja në aktivitete edukative – nxitja e kuriozitetit, leximi me zë të lartë për fëmijët dhe
luajtja me imagjinatë, të gjitha këto ndihmojnë në stimulimin e zhvillimit kognitiv te ta.
3. Vendosja e rutinave – rutinat e rregullta u ofrojnë fëmijëve strukturë dhe i ndihmojnë ata të
zhvillojnë vetëkontroll dhe një ndjenjë përgjegjësie.
4. Inkurajimi i zhvillimin emocional – prindërit duhet t'i ndihmojnë fëmijët e tyre të navigojnë
dhe shprehin emocionet e tyre. Inteligjenca ndërpersonale dhe emocionale zhvillohen vijnë si
rezultat i kërij inkurajimi.
5. Prania dhe vigjilenca – kalimi i kohës cilësore me fëmijët ndihmon në ndërtimin e
marrëdhënieve duke u dhënë atyre një ndjenjë pranimi dhe miratimi.

Përfundim

Vitet e zhvillimit të një fëmije janë thelbësore për të vendosur një themel të fortë për suksesin në
të ardhmen. Angazhimi prindëror gjatë kësaj periudhe është vendimtar në formimin e zhvillimit
social, emocional dhe njohës të fëmijës. Kjo përfshin angazhimin në të mësuarit aktiv, ofrimin e
mbështetjes emocionale dhe nxitjen e një atmosfere të dashur. Prindërit mund të rrisin shumë
perspektivat e fëmijëve të tyre për të shijuar jetë të suksesshme dhe kuptimplote duke bërë
investime në zhvillimin e tyre të hershëm.

Referencat:
1. Heckman, J. J., Pinto, R., & Savelyev, P. A. (2013). Understanding the Mechanisms
Through Ëhich an Influential Early Childhood Program Boosted Adult Outcomes.
American Economic Revieë, 103(6), 2052-2086. https://doi.org/10.1257/aer.103.6.2052
2. Fantuzzo, J., McËayne, C., Perry, M. A., & Childs, S. (2004). Multiple Dimensions of
Family Involvement and Their Relations to Behavioral and Learning Competencies for
Urban, Loë-Income Children. School Psychology Revieë, 33(4), 467-480.
3. Center on the Developing Child. (2016). From Best Practices to Breakthrough Impacts: A
Science-Based Approach to Building a More Promising Future for Young Children and
Families. Harvard University. Retrieved from https://developingchild.harvard.edu
4. Boëlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human
Development. Basic Books.
5. Shonkoff, J. P., & Phillips, D. A. (2000). From Neurons to Neighborhoods: The Science
of Early Childhood Development. National Academy Press.